Kỹ thuật

CÁCH THÊM CÁC DẤU KÝ ÂM ĐẶC BIỆT VÀO VĂN BẢN WORD

 CÁCH THÊM CÁC DẤU KÝ ÂM ĐẶC BIỆT VÀO VĂN BẢN WORD
***
Trong giới nghiên cứu ngôn ngữ, ngoại ngữ, đôi khi cần thêm một số dấu ký âm đặc biệt vào văn bản, nhưng các bộ gõ tiếng Việt hiện tại lại chỉ hỗ trợ các ký tự tiếng Việt theo chuẩn Unicode … ví dụ cần gõ ra chữ u có cả dấu ngã lẫn dấu nặng dù đã chọn dạng mã Unicode tổ hợp thì cũng không thể gõ được vì khi gõ dấu ngã xong (được ũ) sau đó gõ thêm dấu nặng thì sẽ ra ụ, tức là dấu nặng sẽ thay thế dấu ngã … vì người làm bộ gõ cho như thế là “chuẩn”, là “thông minh”… trong lúc các nhà chuyên môn lại cần kiểu gõ “ngu” cơ …
Để xử lý vấn đề này trong MS WORD có thể dùng tổ hợp phím chức năng đặc biệt ALT+x có tác dụng chuyển ký tự đang tô đen ra mã Hexa của nó hoặc ngược lại, từ mã hexa chuyển thành ký tự unicode tương ứng.
Ví dụ mã hexa của dấu nặng trong tiếng Việt là 323, sau khi gõ được chữ ũ hãy gõ tiếp 323, tô đen 3 ký tự 323 đó rồi nhấn ALT+x nó sẽ thành dấu nặng và bổ sung vào tổ hợp ũ đứng trước thành ra chữ chúng ta cần : ụ̃
Chú ý : với cách này không chỉ điền được dấu cho nguyên âm mà cả phụ âm cũng “chịu phép”, ví dụ đây là chữ m có cả dấu ngã và nặng : ṃ̃
—–
Sau đây là danh sách mã hexa của một số ký tự ký âm đặc biệt (không chỉ lấy trong kho mã tiếng Việt Unicode mà còn lấy rộng ra):
323 : dấu nặng
300 : dấu huyền
301 : dấu sắc
303 : dấu ngã
309 : dấu hỏi
302 : dấu mũ
30C : dấu mũ lộn ngược
308 : dấu hai chấm trên đầu
304 : dấu gạch trên đầu (trong phiên âm chữ Chăm nó là dấu ký hiệu nguyên âm dài)
306 : dấu trăng (khác với dấu mũ lộn ngược, thường dùng để ký hiệu nguyên âm ngắn)
.v.v.
Muốn xem mã (code) của các ký tự đặc biệt thì vào https://home.unicode.org/ tra ở Latin Extended từ phần mở rộng A đến mở rộng E .
Cả các dấu phiên âm quốc  tế IPA Extensions và Phonetic Extensions cũng xếp ngay cạnh đó … nhưng không phải font chữ nào cũng có hết các ký tự Extended đâu, những chữ đưa ra mã ở trên là có ở các font phổ thông Arial và Times new roman, nên đảm bảo trao đổi trên mạng được…

Riêng chữ cái “b còng” đặc biệt mà A.D.Rhodes dùng trong tự điển Việt Bồ La thì có thể tạm dùng chữ b có gạch đầu ( ƀ ) mã hexa là 180.

 

 
Ví dụ sau đây là chữ “tục” gõ theo cách phiên âm của a.D.Rhodes :
TŎỤC
Sau khi gõ xong chữ O thì gõ tiếp 306 sau đó tô đen và nhấn ALT+x để có chữ O với dấu trăng , sau đó gõ tiếp các ký ký tự còn lại ỤC…Cách dùng tổ hợp phím Alt+x là TS Ngô Trung Việt chỉ cho tại hạ, hàng chục năm trước, xin cám ơn TS Việt :)

Cài đặt font chữ Nôm+Thái+Chăm cho Facebook trên trình duyệt Firefox

FB (Facebook) không cho quản lý font chữ mà cái này do trình duyệt quản lý.
Khi chưa cài đặt font chữ phù hợp thì các chữ Nôm, Thái, Chăm hiển thị thành những ô vuông như sau :

Khi đã cài
…đặt font chữ Nôm+Thái+Chăm thì Firefox sẽ hiển thị như sau:

 

Để cài đặt font chữ Nôm+Thái+Chăm trên Firefox :

1. Tải file : http://fanzung.com/fonts/hannom.ttf

2. Mở file ttf vừa tải về và nhấn vào nút cài đặt ở hàng trên cùng để windows tự động cài font.
***
Tên font này là “Han-Nom”.
***
3. Sau đó vào cấu hình (Setting) của Firefox, chọn mục “tùy chọn” (Option) chuyển tới đoạn “Nội dung” (Content) và đặt font chữ mặc định từ Time New Roman về Han-Nom như hai hình dưới:

—-

Đối với trình duyệt Chrome và Internet Explorer (IE) tham khảo cách cài đặt font chữ ở đây:

https://www.techwalla.com/articles/how-to-change-a-font-on-facebook

Hướng dẫn cài font chữ Nôm, chữ Thái, chữ Chăm cho dòng ĐT Samsung, LG …

Hướng dẫn cài font chữ Nôm, chữ Thái, chữ Chăm cho dòng ĐT Samsung, LG…

(Giả định ngôn ngữ của máy đang là English mặc định)

1. Tải font chữ Hán Nôm ở đây về máy tính, font này có gắn kèm cả chữ Thái, chữ Chăm.
2. Copy file vừa tải về vào thư mục C:\windows\font của máy tính để sử dụng cho thống nhất font giữa máy tính và điện thoại.
3. Copy file vừa tải về từ máy tính vào thư mục gốc của thẻ nhớ trong (Sdcard) của điện thoại.
(Nếu tải trực tiếp bằng điện thoại thì ghi nhớ thư mục tải về, thường có tên là Download)
4. Vào Google Play tìm và cài đặt ứng dụng iFont (miễn phí)
5. Khởi động iFont
6. Chọn Tab “My”
7. Chọn tiếp mục “My Font” trong Tab đó
8. Nhấn vào mấy chữ nhỏ xíu màu đỏ “click this”:

Screenshot_2016-10-30-15-47-07
8. Browse tìm đến thư mục Sdcard hay Download ghi nhớ ở trên
9. Sẽ thấy file Hannom.ttf, hãy nhấn vào file đó để chọn
10. Nhấn tiếp nút “SET” (Cài đặt).
Khi thấy cửa sổ nhắc “Set font to hannom” thì cứ  nhấn OK cho đến khi hoàn thành cài đặt trở về cửa sổ ở bước trước.

Screenshot_2016-11-03-13-54-50

Xong !
Hãy thử mở một văn bản có chữ Nôm trên máy và xem kết quả.

Cách này không cần root máy với các dòng máy Android Hàn quốc như Samsung, LG.
Còn với HTC, Sony, Xiaomi thì có thể sẽ cần root máy (hình như các máy đời mới thì không cần).

****

Để gõ chữ Nôm có thể sử dụng bộ gõ Việt Hán Nôm trên Google Play :

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.googlecode.viethanime

 Bàn phím Việt Hán Nôm- hình thu nhỏ ảnh chụp màn hình

 


Mẫu font hannom :

紅 紅 雪 雪
買 𣈜 芾 群 渚 別 個 之 之
𨑮 𠄼 𢆥 瀋 脫 固 賒 咦
𥋓 𩈘 吏 㐌 𦤾 期 絲 柳
我 𣼽 遊 君 上 少
君 今 許 嫁 我 成 翁
唭 唭 吶 吶 𠶤 𠼾
麻 白 髮 貝 紅 顏 澄 愛 礙
𥢆 沒 趣 青 山 𠫾 吏
窖 癡 癡 窖 癡 癡 𤵺 𤵺 貝 情
彈 埃 沒 㗂 陽 爭

Hồng Hồng Tuyết Tuyết
mới ngày nào còn chửa biết cái chi chi
Mười năm năm thấm thoắt có xa gì
Ngoảnh mặt lại đã đến kì tơ liễu
Ngã lãng du thời quân thượng thiếu
Quân kim hứa giá ngã thành ông
Cười cười nói nói sượng sùng
Mà bạch phát với hồng nhan chừng ái ngại
Riêng một thú thanh sơn đi lại
Khéo ngây ngây, khéo ngây ngây dại dại với tình
Đàn ai một tiếng Dương tranh.



Để gõ chữ Thái thì cài bộ gõ chữ Thái tại:
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.googlecode.thaikeyboard

Mẫu font chữ Thái:

ꪶꪎ꪿ꪉ ꪋꪴ꫁ ꪎꪮꪙ ꪎꪱꪫ

XỐNG CHỤ XON XAO
Dân ca Thái – Trích đoạn đầu.


ꪮꪽ ꪙ꫁ꪲ ꪭꪱ ꪊ꪿ꪲ ꪁꪳꪒ ꪵꪔ꪿ ꪀ꪿ꪮꪙ ꪣꪱ ꪨꪰꪉ
ꪁꪳꪒ ꪵꪔ꪿ ꪨꪰꪉ ꪣꪱ ꪜꪰꪉ ꪮꪽ ꪘ꫁ꪱ
ꪁꪳꪒ ꪵꪔ꪿ ꪡ꫁ꪱ ꪜꪱꪉ ꪀ꪿ꪮꪙ ꪣ꪿ꪱꪉ ꪹꪩ ꪀ꪿ꪮꪙ ꫄ꪙ
ꪁꪳꪒ ꪵꪔ꪿ ꪹꪣ꪿ ꪠꪴ꫁ ꪎꪮꪉ ꪹꪭꪱ ꪑꪰꪉ ꪤꪴ꪿ ꪶꪝ꫁ꪀ ꪹꪚ꫁ꪉ ꪄꪱꪫ
ꪑꪰꪉ ꪤꪴ꪿ ꪝꪱ ꪹꪚ꫁ꪉ ꪏ꫁ꪱꪥ
ꪵꪣ꪿ ꫃ꪯꪣ ꪨ꫁ꪱ ꪵꪀ꪿ꪉ ꪵꪣ꪿ ꫃ꪯꪣ ꪵꪝꪉ ꪻꪊ ꪀꪲꪙ ꪶꪎ꫁ꪣ ꪜꪱ ꪚꪮꪉ
ꪮ꪿ꪮꪙ ꪙ꫁ꪮꪥ ꪹꪄ꫁ꪱ ꪕ꫁ꪮꪉ ꪵꪣ꪿ ꪎꪮꪉ ꪹꪚꪙ
ꪵꪣ꪿ ꫃ꪯꪣ ꪵꪝꪉ ꪻꪊ ꪀꪲꪙ ꪶꪎ꫁ꪣ ꪢꪱꪀ ꪄꪱꪣ
ꪮ꪿ꪮꪙ ꪙ꫁ꪮꪥ ꪹꪄ꫁ꪱ ꪕ꫁ꪮꪉ ꪵꪣ꪿ ꪎꪱꪣ ꪹꪚꪙ
ꪵꪣ꪿ ꫃ꪯꪣ ꪵꪝꪉ ꪻꪊ ꪀꪲꪙ ꪶꪎ꫁ꪣ ꪜꪱ ꪨ꪿ꪲ



Để gõ chữ Chăm thì cài bộ gõ chữ Chăm tại:
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.googlecode.chamkeyboard

Mẫu font chữ Chăm:
(Trích một đoạn từ điển Chăm-Việt)


ꨈꨪꨤꨩꨤꨮꩌ gila’lơm (d) cõi trần.
ꨯꨊꨱꩀꨈꨪꨤꨩꨤꨮꩌ ꨗꨫ – Ngauk gila’lơm ni': trên cõi trần này
ꨈꨪꨤꩄ gilach (đg) cv galach – trở lại
ꨈꨪꨤꩄ ꨰꨈꩈ gilach gaiy (đg) phản bội, trở mặt. ꨈꨪꨤꩄ ꨰꨈꩈ ꨯꨧ꨷ ꨢꨭꩅ ꨔꩅ – Gilach gaiy
saung yut that: phản bội đồng chí
ꨈꨪꨤꨮꩃ gilơng (d) cv galơng – kho lớn
ꨈꨪꨤꨮꩃ ꨚꨣꨳꩀ gilơng pari`ak (d) ngân khố
ꨈꨪꨤꨮꩌ gilơm (đg) vác. ꨈꨪꨤꨮꩌꨆꨢꨭꩃ ꨴꨓꨭꩆ ꨌꨮꩀ – Gilơm kayơu trun chơk: vác gỗ xuống
núi
ꨈꨰꨤ galai (d) ghe. ꨙꨪꩀꨈꨰꨤ ꨯꨗꨱ ꨀꨯꨓꨱꩂ ꨁꨆꩆ – Đik galai nau ataung ikan: lên ghe đi
đánh cá
ꨈꨪꨰꨤ ꨯꨨꨱꩀ gilai hauk (d) tàu bè. ꨣꨟꨪꩀꨈꨪꨰꨤ ꨯꨨꨱꩀ ꨯꨗꨱ ꨧꩃ – Ramik gilai hauk nau
sang: thu dọn tàu bè trở về
ꨈꨪꩌꨗꨪꩅ gimnit (d) ý tưởng, tư tưởng
 



* Cách bật bộ gõ:
Vào Setting (cài đặt) => My Device => Phần Language and Input (ngôn ngữ) => Default => Chọn bộ gõ (keyboard) định dùng.
Nếu chưa nhìn thấy bộ gõ thì nhấn vào “ADD KEYBOADS” cũng ở cửa sổ trên sẽ xuất hiện danh sách các bộ gõ đã cài, đánh dấu chọn vào các bộ gõ mình muốn dùng trong số đó.